Sanne Nies

/
Sanne Nies - Prins Hendrikstraat 43 - 5611 HJ Eindhoven - The Netherlands - s.nies@inter.nl.net
engels / nederlands
english / dutch
Sanne Nies heeft het van geen vreemde: zowel haar vader als haar moeder zijn beeldend kunstenaar. Het kunstenaarsbloed vloeit door haar aderen. Tijdens een bezoek aan haar atelier laat ze me de vele tekeningen, aquarellen en schilderijen zien die de afgelopen vijf jaar zijn ontstaan. Ze zijn werkelijk prachtig! Haar werk heeft duidelijk een ontwikkeling doorgemaakt, maar haar kenmerkende handschrift en kleurgebruik zijn nog steeds aanwezig. De nieuwe tekeningen en schilderijen zijn nog steeds typisch Sanne Nies. Maar ze zijn opener, transparanter, trefzekerder geworden. Waar komt al dit moois vandaan? Wat betekenen deze werken voor haar, en wat kunnen ze betekenen voor anderen? Ik ga op onderzoek uit.

Haar lievelingsformaat is 180 x 130 cm. Dit is het formaat dat zij nog net zelf kan hanteren en dat nog net door de deur van het atelier past. Maar dit is bovenal het formaat waarop zij vrij kan werken. Zij legt haar doeken op de grond en werkt aan het basisidee. Dan tilt zij het doek weer op, kijkt ernaar vanuit een verticale positie, draait het doek om, legt het weer neer. De oorsprong van iedere tekening of schilderij ligt in de natuur, haar eigen tuin of een foto uit haar favoriete boek over tuinen: 'Scheppers van Arcadië'. Gaandeweg wordt het werk steeds abstracter. Het oorspronkelijke beeld wordt opgenomen in de uiteindelijke compositie van lijnen en kleurvlakken. Haar schilderijen en tekeningen zien er vanzelfsprekend en harmonieus uit: ze zijn voltooid. Maar voordat Sanne het juiste evenwicht in lijnen en kleuren bereikt levert zij de inspanning van de kunstenaar: de strijd op het witte doek. Is het af? Moet ik nog iets toevoegen? Wikken en wegen. Soms heeft ze 'de goede hand', zoals zij het zelf zegt, en is een werk in één keer raak. Maar andere keren duurt het proces veel langer en is het moeizamer. Soms gaat ze te ver, dan is het evenwicht verstoord. Op sommige schilderijen zijn in de ondergrond nog sporen van dit proces te zien. Deze gelaagdheid geeft een extra dimensie aan het werk.

Een belangrijke bron voor haar beeldende werk is de tuin. Sanne Nies woont in een idyllische omgeving, midden in de Eindhovense binnenstad. Zij bewoont twee huizen, die beide aan twee parallel gelegen straten gesitueerd zijn. Eén huis is het woonhuis, het andere is galerie en atelier. Tussen de huizen in hebben de respectievelijke tuinen zich door haar laten vormen tot één groot paradijs. De natuur tiert er welig, er zoemt, gonst en bloeit van alles, je merkt er niets van de drukke stad.

Het doet me denken aan de 'Hortus Conclusus', een begrip dat al sinds de Middeleeuwen bestaat en fungeert als metafoor voor de ommuurde, paradijselijke tuin, die alle elementen bevat die het leven aangenaam maken en beantwoordt aan een fundamentele drang naar introspectie. Dit paradijs biedt alles wat zij nodig heeft om te kunnen creëren: geborgenheid, rust en inspiratie. In de beslotenheid van deze privéwereld staat niets haar in de weg om steeds dicht bij de natuur te zijn.

In kunstenaarsateliers zijn over het algemeen allerlei aanwijzingen te zien die verwijzen naar inspiratiebronnen, zoals vakantiefoto's, beroemde werken van andere kunstenaars en kunstboeken. Als ik Sanne vraag naar haar inspiratiebron blijkt ook zij over een collectie kunstboeken te beschikken. Ze opent een kastdeur en daar staan ze: boeken over o.a. Matisse, Cy Twombly en Joan Mitchell. Er staan nog meer kunstboeken in de kast, maar de hoofdrol is weggelegd voor 'Scheppers van Arcadië'. Het is een prachtig boek met foto's van tuinen, verhalen van hun ontwerpers en bijpassende teksten en gedichten en het ligt open gelegd op een tafel. Zij kijkt er vaak in en neemt bladzijden uit het boek mee naar haar atelier ter inspiratie en soms als basis voor een nieuw werk.

Een treffende tekst uit het tuinenboek is van Andrew Lawson: "Een tuin is net een stuk muziek. Een tuin gaat steeds verder. Je ervaart dat je er komt, dat je van de ene naar de andere ruimte gaat. Maar een tuinfoto, hoe goed die ook is, is slechts een enkel akkoord." De tuin als paradijselijke metafoor staat voor tijdloosheid, eeuwigheid. Maar die tuin is steeds in ontwikkeling. Zoals het aan Heraclitus toegeschreven idee 'Panta Rhei' beschrijft: al het waarneembare stroomt voortdurend. In een rivier stroomt continu nieuw water, maar toch blijft de rivier dezelfde. Hiermee wordt de eeuwige maar constante verandering geïllustreerd.

Sanne schept en herschept in haar atelier de natuur, waarvan zij zich onderdeel voelt. Echter, zoals zij het zelf zegt: het gaat haar er niet om de natuur te reproduceren of illustreren. Zij ziet zichzelf als een schakel in het doorgeven van essentiële en tijdloze waarden en betekenissen. Alles stroomt. Voordat zij er was, was dat zo, als zij er niet meer zal zijn, zal het nog steeds zo zijn.

Een andere tekst uit 'Scheppers van Arcadië' is van Mary Keen: "Nostalgie bij het tuinieren heeft meestal te maken met een verlangen naar die oudere, diepere relatie tussen persoon en plaats die we in het moderne leven zelden bereiken". Hier zou een parallel getrokken kunnen worden met de etnografische beelden en maskers die overal in het huis van Sanne en in de galerie aanwezig zijn. Zij vormen een andere belangrijke inspiratiebron voor haar werk. Zij is een expert op het gebied van etnografica en omringt zich met steeds weer andere prachtige objecten uit een voor ons vreemde omgeving. Als ik haar vraag naar de betekenis van deze beelden vertelt zij over de oorsprong ervan. De etnografische beelden zijn onderdeel geweest van persoonlijke of tribale rituelen en ze zijn gebruikt bij bijzondere en belangrijke gebeurtenissen, zoals vruchtbaarheids- , geboorte-, huwelijks- en begrafenis rituelen. De beelden leggen hiervan getuigenis af en zijn daardoor beladen met betekenis. Ze komen uit een andere cultuur en misschien ook uit een andere tijd, maar hun boodschap is tijdloos. Ze raken de essentie van het menselijke bestaan.

Deze beelden bezitten een kracht en geheimzinnigheid die onmiskenbaar van invloed is op het beeldende werk van Sanne. Zowel in het woonhuis als in de galerie zijn de beelden en maskers aanwezig. Door hun aanwezigheid vormen beide huizen één wereld. Alleen in het atelier zijn zij afwezig. Daar heerst de serene rust van verf, doek en papier.

De beelden kunnen ons in contact brengen met onze oorsprong, net zoals de natuur ons met onze oorsprong en essentie kan verbinden. Weemoed, heimwee naar die essentie, dat is waar het om gaat, de toestand waarnaar wij allen terugverlangen. Sanne zoekt die essentie, wil hem treffen, en als dat haar lukt, is zij gelukkig. Zoals de beelden zonder woorden essentiële waarden en betekenissen uitdragen en je kunnen raken, doet een goed kunstwerk dat ook.

Naar aanleiding van de tekst van Andrew Lawson praten we verder over de betekenis van muziek en dans voor haar werk. Sanne heeft een fascinatie voor lichaamstaal en beweging. Zij heeft verschillende opleidingen gevolgd voor bewegingsexpressie en mime en bewegingsvoorstellingen gemaakt op muziek. Zij heeft o.a. cursussen gevolgd bij twee Japanse leermeesters. Dit verklaart haar vloeiende lijnen: haar penseel danst over het papier of het doek. Hoewel er geen directe verwijzing is, doet haar werk soms denken aan oosterse kalligrafie, zeker bij de langgerekte formaten waarop zij af en toe werkt. Ze wekken bij mij de associatie op met Japanse schermen. De muziek waarnaar zij het liefst luistert in haar atelier is minimal music en jazz. Dit is muziek die stroomt, en die de juiste ondergrond biedt voor haar creatieve proces.

Kunsthistorisch gezien werkt Sanne in de traditie van de Lyrische Abstractie. Voor deze kunstenaars is het gebaar belangrijk: het schilderij is een ervaringsgebied, waarbij de innerlijke gemoedsbeweging in lijnen en kleurvlakken wordt vastgelegd op het doek. Eerdere werken in olieverf hebben plaatsgemaakt voor acryl en op papier Oost-Indische inkt en gouache. Dit materiaal bevalt Sanne goed, geeft haar meer vrijheid en resulteert in opener, meer uitgebalanceerde werken, zonder haar typische Sanne Nies handschrift en kleurenpalet te verliezen. Af en toe verschijnen er teksten in haar doeken en heel soms een mensfiguur. Sanne blijft zich ontwikkelen. Ze maakt nieuwsgierig naar welke kant haar werk op zal gaan, maar voorlopig mogen wij als toeschouwer genieten van de prachtige, paradijselijke wereld die zij de afgelopen vijf jaar heeft gecreëerd. Zij wil niet decoreren, ze wil treffen. Zij wil de essentie weergeven, zonder woorden. 'Het moet kloppen' zegt ze. En dat doet het.

Anneke van Eeuwijk
kunsthistorica
It's obvious who Sanne Nies got it from: both her father and her mother are visual artists. The artist's blood flows through her veins. During a visit to her studio, she shows me the many drawings, watercolors and paintings that have emerged over the past five years. They are truly gorgeous! Her work clearly has undergone a development, but her distinctive signature and use of color are still present. The new drawings and paintings are still typically Sanne Nies but they have become more open, more transparent, and more poignant. Where does all this beauty come from? What do these works mean to her, and what can they mean to others? I decide to do some research.

Her favorite format is 180 x 130 cm. This is the format that she herself can just handle and that only just fits through the door of the studio. But it is, above all, the format on which she can work freely. She puts her canvases on the floor when working on the basic idea. Then she lifts the canvas again, looks at it from a vertical position, turns it around, and puts it down again. Each drawing or painting has its origin in nature, her own garden or a photo from her favorite book on gardens: 'Scheppers van Arcadië'. Gradually, the work becomes more and more abstract. The original image is incorporated in the final composition of lines and color fields. Her paintings and drawings look natural and harmonious: they are completed. But before Sanne achieves the right balance in lines and colors, she has to make the artist's effort: the fight on the white canvas. Is it completed? Is there something I should add? Pondering and thinking. Sometimes she has 'the good hand', as she puts it, which means that the artwork is exactly what she had in mind. But at other times, the process takes much longer and is far more laborious. Sometimes she goes too far, and then the balance is disturbed. On some paintings, traces of this process are still visible in the base layer. This layeredness lends the work an extra dimension.

An important inspirational source for her visual art is the garden. Sanne Nies lives in an idyllic surrounding, right in the Eindhoven town center. She lives in two houses, both of which are located on two parallel streets. One house is the family home, the other one accommodates the art gallery and her studio. Sanne has turned the gardens between the two houses into one single huge paradise. Nature flourishes here; there is so much humming, buzzing and blooming that you don't even notice the bustling city.

It makes me think of the 'Hortus Conclusus', a concept that dates back to the Middle Ages and serves as a metaphor for the heavenly walled garden which contains all the elements that make life pleasant and responds to a fundamental urge for introspection. This paradise has everything Sanne needs to be able to create: a sense of security, tranquility and inspiration. In the seclusion of this private world, there is nothing to stop her from living close to nature.

In artists' studios there are generally all kinds of clues that refer to sources of inspiration, such as holiday photos, famous works by other artists, and art books. When I ask Sanne for her source of inspiration, she too appears to have a collection of art books. She opens a cabinet door and there they are: books on Matisse, Cy Twombly and Joan Mitchell. There are still more art books in the cabinet, but the lead role is played by 'Scheppers van Arcadië' (Creators of Arcadia). It is a beautiful book with photos of gardens, stories told by their designers and matching texts and poems. The book lies open on a table. She often leafs through it, takes pages from it to her studio to draw inspiration from and sometimes to use them as the basis for a new artwork.

The gardens book contains a striking text by Andrew Lawson: "A garden is like a piece of music. A garden is an ongoing process. You are aware of entering it, of moving from the one to the other space. But a photo of a garden, no matter how good it is, is merely a single chord." The garden as a paradisiacal metaphor represents timelessness, eternity. But that garden is always in evolution. The dictum 'Panta Rhei', attributed to Heraclitus, describes it as follows: all things perceptible are constantly changing. In a river, new water flows continuously, but nevertheless, the river stays the same. This is the representation of the eternal yet constant change.

In her studio Sanne creates and recreates nature to which she feels so strongly connected. However, as she herself says: it's not about reproducing or illustrating nature. She sees herself as a link in the chain that passes on essential and timeless values and meanings. Everything is in flux. It was like that before she existed, and it will be like that when she no longer exist.

Another text from 'Scheppers van Arcadië' is by Mary Keen: "The feeling of nostalgia when gardening is usually related with a longing for that ancient, deeper relationship between person and place that we rarely achieve in modern life". Here, a parallel can be drawn with the ethnographic sculptures and masks abounding in Sanne's house and in the gallery. They form another important source of inspiration for her work. She is an expert in the field of ethnographic art and she keeps surrounding herself over and over again with other beautiful objects from a culture that is different from ours. When I ask her about the meaning of these sculptures, she tells me about their origins. The ethnographic sculptures used to be part of personal or tribal rituals and they are used during special and important events, such as fertility, birth, marriage and funeral rites. They are comprehensive witnesses to this and are therefore charged with meaning. They are from a different culture and perhaps also from another time, but their message is ageless. They touch on the essence of human existence.

These images are imbued with a strength and mystery that undeniably affect Sanne's visual work. The sculptures and masks abound both in the family house and in the gallery. It is their presence that makes the two houses merge into one world. They are only absent in the studio. That's where the serene tranquility of paint, canvas and paper prevails.

The images can bring us in touch with our origins, just as nature can bring us in touch with our origins and essence. Melancholy, nostalgia for this essence, that's what it's all about, the condition which we all yearn for. Sanne is looking for this essence, she wants to find it, and she feels happy when she succeeds. Just like the sculptures can move one by wordlessly conveying essential values and meanings, so can a good artwork.

Following the text by Andrew Lawson, we continue talking about the importance of music and dance for her work. Sanne is fascinated by body language and body movement. She attended various courses for movement expression and mime and she has made movement performances to music. She has also attended courses at two Japanese teachers. This explains the flowing lines in her artworks: her brush dances on the paper or the canvas. Although there is no direct reference, her work is sometimes reminiscent of Oriental calligraphy, which is especially the case with the elongated formats on which she occasionally works. I tend to associate them with Japanese screen paintings. In her studio she likes to listen to minimal music and jazz. These are the kinds of music that flow and provide the right ambiance for her creative process.

From an art historical point of view, Sanne works in the tradition of Lyrical Abstraction. To the artists from this period, it is the gesture that is important: the painting is an area of experience whereby the inner movements of the psyche are captured on the canvas in lines and color fields.

Earlier works in oil have given way to acrylic paint and works on paper to India ink and gouache. Sanne likes working with these materials; they allow her more freedom and result in more open and more balanced works without losing anything of her characteristic Sanne Nies signature and color palette. Every now and then, texts pop up in her canvases and occasionally a human figure. Sanne continues to develop. She triggers curiosity in the spectator about the direction her work will go, but for the time being, we as spectators can enjoy the beautiful, paradisiacal world she has created over the past five years. She does not want to decorate, she wants her art to hit home. She wants to show the essence, without words. 'It has to be right', she says. And it sure is.

Anneke van Eeuwijk
Art Historian